Bursa Büyükşehir Belediyesi’nin halk ekmek fabrikası BESAŞ, buğday unu ihtiva eden gıdaları yemeleri durumunda sağlık sorunu yaşayan Çölyak hastalarının beslenmelerinde hayatı önem taşıyan glutensiz gıdaları reyonlarında satışına sundu.

BESAŞ Genel Müdürü Bayram Yıldız, “Tek karımız sağlığınız” ilkesiyle çalıştıklarını belirterek, bu kapsamda İstanbul Halk Ekmek’in ürettiği glutensiz un, ekmek ve sandviçi Çölyak hastaları için Organize Sanayi Bölgesi’ndeki mağazalarında satışa sunulduğunu müjdeledi. Çölyak hastalarının yaptıkları diyeti yaşam boyu glutensiz gıdalarla sürdürmek zorunda olduklarını ifade eden Yıldız, “Kendisi ve ailesinden biri çölyak hastası olan maddi durumu iyi olanlar istedikleri ürünü getirtebiliyor. Maddi durumu iyi olsa bile 10 liralık bir ürün için 10 lira kargo ücreti vermek gerekiyor. Bursa’da 15 bin civarında çölyak hastası olduğu tahmin ediliyor. Çölyak hastalarının beslenmelerinde hayati önem taşıyan glutensiz gıdaları ilk olarak Organize Sanayi Bölgesi’ndeki fabrika satış mağazamızda satışa sunduk. Bursa’nın her hangi bir mahallesinde bu üründen almak isteyenlere ise talep ettikleri ürünü o mahalledeki BESAŞ satış reyonuna ulaştırıyoruz” dedi.

Yıldız, İstanbul Halk Ekmek’in bu hizmeti sosyal sorumluluk projesi kapsamında hayata geçirdiğinin altını çizen Yıldız, BESAŞ olarak ta hiçbir kar amacı gütmeden yurt dışından kilosu 40 liraya getirtilen gıdaları 5 liradan hastalara sunduklarını vurguladı. Glutensiz unun her gün, ekmeğin ise Cuma ve cumartesi günleri satıldığını söyleyen Yıldız, şu anda 35 civarında hastanın kendilerinden bu ürünleri satın aldığını, talebin her geçen gün arttığını belirterek, her türlü ihtiyaca göre hizmet etmeye hazır olduklarını söyledi.

ÇÖLYAK HASTALAĞININ BELİRTİLERİ:

Dörtçelik Çocuk Hastalıkları Hastanesi Çocuk Hastalıkları Gastroenteroloji ve Beslenme Uzmanı Dr. Fatih Ünal, çölyak hastalığı ile ilgili şu bilgileri verdi:

AİLENİZDE ÇÖLYAK HASTASI VARSA...
Çölyak hastalığı olan insanlar buğday, arpa, çavdar ve bir dereceye kadar da yulafta da bulunan bir protein olan ‘gluten’ e karşı hassasiyet gösterirler. Bu kişiler gluten içeren gıdalarla beslendiklerinde ince bağırsaklarında oluşan immunolojik reaksiyonlar sonucu hücrelerde iltihap ve hasar gelişir. Bu hasar sonunda besin maddelerinin sindirimi ve emilimi bozulacağından, ishal ve zamanla vücutta bazı maddelerin eksikliği ortaya çıkar. Çölyak genetik bir hastalıktır ve hastaların yüzde 10 kadarında ailede çölyak hastalığı olan bireyler vardır.

STRES ÇÖLYAKA ZEMİN HAZIRLAR
Bazı viral enfeksiyonlar ve stres durumları hastalığın ortaya çıkmasına sebep olabilir. Her yaşta ortaya çıkarsa da 8-12 aylık çocuklarda ve 30-40 yaş aralığında daha sıktır. İleri yaşlarda da ortaya çıkabilmektedir. “Latent” veya “sessiz çölyak” hastalığı ise bu hastalığa ait tipik bulguların olmadığı fakat kalıtsal yatkınlığı olan hastalar için kullanılan bir terimdir. Bu hastalarda zamanla çölyak hastalığı yerleşir.
Çölyak hastalığının gerçek sıklığı bilinmemektedir. Kan bankasındaki kanlar üzerinde yapılan serolojik çalışmalar her 300 kişiden birinde bu hastalığın bulunabileceğini düşündürmektedir.

İSHAL, ŞİŞKİNLİK VE KARIN AĞRISI İLE ORTAYA ÇIKAR
Emilim ve sindirim bozukluğunun derecesine bağlı olarak çölyak hastalığı çocuklarda ve erişkinlerde farklı belirtilerle kendini gösterir. Çocuklarda gelişme ve büyüme geriliği çölyak hastalığının erken bulgusu olabilir. Karın ağrısı, bulantı, kusma, ishal, huysuzluk, uyuklama, davranış bozuklukları ve okulda başarısızlık görülebilecek diğer belirtilerdir. Bulguların ortaya çıkması ve şiddetlenmesi yıllar sürebilir. Hastalıklı kişilerde belirtiler iki şekilde kendini gösterir:
1. Emilim bozukluğuna bağlı olanlar
2. Besin, mineral ve vitamin eksikliğine bağlı olanlar.
Hastalarda temel besin kaynakları olan protein, karbonhidrat ve yağ emilimi bozulmuştur ve en ciddi emilimi bozulan ise yağlardır. Yağ emiliminin bozulması sonucu hastalarda ishal ve şişkinlik şikayetleri ortaya çıkabilir. Karbonhidrat emilim bozukluğu sonucu ise hastalarda laktoz intoleransı ortaya çıkar, bu durum sütlü yiyecekler sonrası hastalarda karın ağrısı ve şişkinlik gibi şikayetlere neden olabilir. Beslenme bozukluğu, vitamin ve mineral yetersizliğine bağlı olarak;

- Zayıflama ve ödem
- Kansızlık (demir ve B12 vitamin eksikliği)
- Kemik erimesi (osteoporoz)
- Kolay çürüme (K vitamin eksikliği)
- Sinir hasarı =periferik nöropati (B12 ve B1 vitamin eksikliği)
- Kısırlık (adet bozukluğu, düşükler)
- Kas güçsüzlüğü (potasyum, magnezyum yetersizliği)
- Saç dökülmesi
- İştahsızlık görülür.

ERKEN TEŞHİS ÖNEM TAŞIR
Çölyak hastalığından şüphelenildiğinde, ayrıntılı bir muayeneden sonra bazı kan ve dışkı testleri istenir. Kalsiyum, magnezyum, ?????????????????????????q??????????
???????????? ?????÷ [ÿ?ß ]? Û;? ?  ? ? ? ?  ? ? O ? ?»? {=û¿ Ï }‡C? / #Gc? Ç'¯ ? §> gS3?
!1s? )9ç? o ? ï ?? ? ?— Wğ Ÿ ×%K7? ?5 -+k·w ?_ ş ? ?                      !"$$&'((+-001247=?ADDGJMORWZ`aekr|‡ˆŠ‘˜©ºÃÉ?ó?????????????
?
?ÿ ? ? ? _/ 
  ??  !3@\iy…”°º?ö????
?
? 
 "&+0H
[
£??????????  ????????r?i????e ????l?k?k??l????Aieklmno?a? tubÃyz???e,dbÃ????RSÃÄT?İ?????a???a?b?cdd'efpotasyum, protein, kolesterol, B12 vitamini, A vitamini, folik asit ve demir gibi bu hastalıkta vücutta eksilebilecek bazı maddelerin kandaki seviyelerinin ölçülmesi, tam kan sayımının yapılması ve iltihap belirteçlerinin kontrol edilmesi yanında; çölyak hastalığının teşhisinde kullanılan bazı testlerin de yapılması gerekir.
Erken dönemde teşhis edilmediğinde çölyak hastalığı ciddi problemlere yol açabilir. Yukarıda tarif edilen bulgulara benzer şikayetleri veya ailesinde çölyak hastalığı öyküsü olanların bir iç hastalıkları uzmanı veya gastroenteroloji uzmanına başvurmaları gerekir.

TEDAVİNİN TEMELİ: GLUTENSİZ DİYET
Çölyak hastalığında tedavinin temelini sıkı bir glutensiz diyet uygulanması oluşturur. Bu amaçla gluten içeren tahıl ürünleri (buğday, arpa ve çavdar) kullanılarak yapılan gıda maddelerinin kesinlikle yenmemesi gerekir. Pirinç, mısır, patates ve soya unundan yapılmış ürünler yenilebilir. Meyve, sebze, yumurta ve et ürünlerinin yenmesinde sakınca yoktur.
Gluten içermeyen bir diyetin uygulanması normal beslenmeye göre daha pahalı, güç ve sıkıcı olabilir. Bu nedenle kesin tanı konulmadan bu tür bir diyetin uygulanması tavsiye edilmez. Bu hastalarda laktoz eksikliği (laktoz intoleransı) de olabildiğinden başlangıçta süt ve sütlü gıdaların alınmaması önerilir. Glutensiz diyete başlanmasından günler sonra şikayetlerde azalma görülmeye başlar. Şikayetlerin tamamıyla ortadan kalkmasına rağmen bağırsak mukozasının tamam olarak iyileşmesi bazen 2 yıl kadar sürebilirse de bağırsak mukozasındaki iyileşme genellikle 3-6 ay içinde gerçekleşir.

TEDAVİ EDİLMEZSE KANSERE DÖNÜŞEBİLİR
Sıkı bir glutensiz diyet uygulayan hastalarda hastalık genelde iyi bir gidiş gösterir. Tedavi edilmeyen vakalarda uzun dönemde (20-30 yıl) ortaya çıkabilecek ciddi hastalıklar arasında; ince bağırsak lenfoması, ince bağırsak ülserleri ve kollajenöz çölyak hastalığı sayılabilir. Hastalık tedavi edilmediği tektirde kansere dönüşebilir ancak sıkı diyet ile kansere dönüşüm engellenebilir.